کابل قدیم؛ کابل فیشنی

تا حالا در بیشتر تصاویر و سرخط خبرهایی مربوط به افغانستان، چهره‌ی خشن و چرکینی از این کشور به نمایش گذاشته شده است که مزین با مود و فیشن نمی‌باشد.
در این اواخر یک گروپ در فیس‌بوک با گردآوری عکس‌هایی از سال‌های ۱۹۲۰-۱۹۷۰ چهره‌ی شیک و جدا از جنگ افغانستان را به نمایش گذاشتند. در این تصاویر به جای خانه‌های بمباران‌شده و زنان زیر برقع زنانی دیده می‌شوند با دامن‌های کوتاه، شاگردانی با شال گردن‌ها و لباس‌های مخصوص در حال ورزش، آقایان با کرتی‌های پشمی و مودل‌هایی که به روی چوکی‌ها نشسته اند و با جاکت‌ و کرتی‌هایی از پوست گوسفند که بزرگ‌ترین صادرات لباس افغانستان را در دهه‌ی شصت تشکیل می‌داد، مزین اند. محمد قیومی، که بین دهه شصت تا هفتاد در کابل زندگی کرده و مجموعه‌ای از این عکس‌‎ها را در صفحه فیس‌بوک خود به نشر رسانده است، می‌گوید: «نیم قرن قبل مردان و زنان افغانستان به طورمعمول به گونه‌ی مختلط در سینماها و فضای دانشگاه ظاهر می‌شدند. فرهنگ غنی و قانون و مقررات پا برجا بود و همچنان حکومت قادر به اعمار زیر ساخت‌های بزرگ ملی مانند ایجاد ایستگاه برقی آبی و جاده‌ها، بدون کمک‌های خارجی بود.

مردم عام با امید زندگی می‌کردند و باور داشتند که آموزش و پرورش فرصت‌های روشنی را برای همه ایجاد خواهد کرد، آرمانی را که سه دهه جنگ ویران کرد.»
آنچه در تصاویر و خبرهای مربوط به افغانستان فراموش می‌شود، فرهنگ غنی و تمدن این کشور است و تاریخ طولانی تبادل فرهنگی با غرب. در سال ۱۹۶۹ میلادی افغانستان از جمله کشورهایی بود که شهروندان خارجی با خیال راحت برای سیاحت یا تحقیق به آن سفر می‌کردند. این شهروندان در شهر مدرن و پرتحرک کابل آن زمان، در یافتند که مردم‌ به داد ستد و فروش مدرن‌ترین لوازم خانه می‌‌پرداختند و همچنان از قدیمی‌ترین بازار‌های قرن، موزیم با شکوه و باغ بابر نیز بازدید می‌کردند.

در حقیقت کابل دهه‌ی شصت شهری بود که دست بلندی در مود و فیشن داشت. از همین رو توانست که توجه مجله مود «ووگ» فرانسه را جلب کند. تا این‌که کارمندان این مجله برای ثبت این زیبایی‌ها به پایتخت آمدند و در نتیجه مجموعه‌ای از این عکس‌ها زیر عنوان «ماجرای افغان» در دسامبر سال ۱۹۶۹ به نشر رسید.
مجله‌ی ووگ در آن مطلب بر علاوه‌ی آوردن عکس‌های مودل‌ها در میان بازار‌های رنگارنگ و خرابه‌های قدیمی، با طراح جوان فیشن آن زمان، صفیه طرزی نیز صحبت کرده بود.

در سال ۱۹۶۱ میلادی یک سوم زنانی که در کابل زندگی می‌کردند، لباس‌های از نوع غربی می‌پوشیدند. این نتیجه‌ی زحمت‌های خستگی ناپذیر یک خانم آمریکایی به نام جین بیچر ‌بود. در آن زمان او در میان زنان افغانستانی آرزوی دسترسی پیدا کردن به فیشن غربی را حس کرده بود. بیچر برای تاسیس یک مکتب لباس‌دوزی در کابل پلان طرح‌ریزی کرد تا در آن‌جا به زنان یاد بدهد که مدرن ترین لباس‌های غربی را بدوزند.
در آن زمان شرکت هوایی «پان ایم» که یک برنامه کمک تخنیکی را پیش می‌برد، سازمان‌هایی را که برای داشتن یک زندگی بهتر برای دیگران فعالیت می‌کردند، کمک می‌کرد.
بنا بر این خانم بیچر به آن شرکت هوایی مراجعه کرد تا لوازم خیاطی و نمونه‌های لباس را برای مکتب لباس دوزی مهیا بسازد. شرکت «پان ایم» به کسانی که طراحی لباس می‌کردند در خواستی فرستاد، که در این میان طراحان مجله ووگ حاضر شدند که ۲۰۰ نمونه لباس را برای مکتب اهدا کنند. برای بیچر این یک دست‌آورد بزرگ بود، چون طرح‌های ووگ در آن زمان یکی از مهم ترین دیزاین‌های فیشن به حساب می‌آمد.
زمانی که مجله ووگ به نمونه و الگو دهی مود و فیشن در سال ۱۸۹۹به کار آغاز کرد، هر هفته زنان می‌توانستند که جدیدترین را کاپی کنند.
به کمک مجتمع خیریه‌ی زنان که از طرف خانواده شاهی حمایت می‌شد، خانم بیچر موفق شد که مکتب لباس دوزی‌اش را باز کند و کارهای این مکتب را به کمک هشت استاد داوطلب، که اکثریت شان خانم های کارمندان آمریکایی شرکت پان ایم بودند، به پیش می‌برد.
در خزان سال ۱۹۵۹ میلادی، ۳۲ زن افغانستانی شامل این مکتب شدند. آن‌ها در هشت صنف با رهنمایی دو استاد آمریکایی، هفته یک و نیم ساعت چندین ماه کار کردند. با استفاده از پارچه‌های محلی و وارداتی، زنان لباس‌های شان را در مکتب تحت نظارت استادان امریکایی‌، مطابق نمونه برش می‌کردند و بعد در خانه‌های شان می‌دوختند. این زنان از طبقه متوسط و طبقه بالای جامعه نمایندگی می‌کردند و اکثریت‌شان تا آن زمان در انظار عام با چادر ظاهر می‌شدند.
در ماه جون ۱۹۶۰، پانزده تن از شاگردان این مکتب آماده بودند تا لباس‌های دوخته شده‌ی شان را در برنامه‌ی فیشن به نمایش بگذارند، کاری که پیش از این هرگز در افغانستان نشده بود.
شرکت پان ایم طرح‌های دیگری را که ووگ اهدا کرده بود و لوازم خیاطی بیشتری را به افغانستان فرستاد که باعث شد تا بنیاد صنعت فیشن داخلی گذاشته شود و فرصت‌های جدیدی برای زنان افغانستانی ایجاد کرد.

ترجمه و تخلیص: سحر رحیمی

منبع: www.huffingtonpost.com