آرزوهای جامانده در کابل

در حالی که صدایش سالن را به ترکیدن رسانده است، همچنان با متانت روی ستیژ بین نوازنده‌ها نشسته است و دامن سرخی که در اطرافش پهن شده بیننده را به یاد گلاب‌های ننگرهار میاندازد.
زلاله هاشمی؛ اولین بانویی که به دور نهایی رقابت‌های ستاره افغان راه یافت و در چند ماه محدودی که روی ستیژ این برنامه اجرا داشت، آوازش علاقه‌مندان زیادی پیدا کرده و جایگاه خوبی برای خود در موسیقی کشور دست و پا کرد. چنان که شاپیری نغمه، یکی از ستاره‌های موسیقی افغانستان او را نفسی تازه برای موسیقی زنان در کشور خواند.
او از ولایت ننگرهار آمد، ولایتی که گاه تنش آغشته به عطر گل نارنج است و گاه آغشته به بوی باروت و جنگ. دید سنتی مردم از یک سو و حضور گروه‌های تندرو و مخالف دولت، به ویژه داعش از سوی دیگر، باعث شده است زنان این ولایت هنوز آن گونه که باید به حقوق اولیه‌ی شان هم دست نیابند. اشتراک دختری از این ولایت در برنامه‌ی ستاره افغان کاری است کارستان و دل و گرده می‌خواهد. زلاله در صحنه، قوی ظاهر شد و با پذیرفتن خطر جان و شکستن تابوهای جامعه آوازش را بلند کرد تا به عشقش که موسیقی بود برسد. اما پس از گذشتن چند ماه و تمام‌شدن فصل دوازدهم برنامه‌ی ستاره افغان، صدای زلال زلاله آن طور که می‌نماید به خاموشی گراییده است و دست‌یافتن به او کار آسانی نیست. وقتی تلاش کردیم او را بیابیم و در کم‌ترین حد صدایش را از طریق گوشی بشنویم، موفق نشدیم.

چه باعث شده است زلاله‌ای که آن روزها اهتزاز صدایش یک سرزمین کشور و حتا فراتر از مرزهای این سرزمین را تکان می‌داد، امروز از حرف‌زدن پشت گوشی هم اجتناب کند؟
آیا زلاله به سنت جامعه‌ی مرد سالار تن تسلیم داده است؟
اولین باری که زلاله در صحنه‌ی رقابت ستاره‌ی افغان ظاهر شد داوران این برنامه از او و آوازش به گرمی استقبال کردند. در میان اظهار خوشحالی و تشویق‌های داوران یکی از آن‌ها گفت:« همین‌گونه که شجاع استی، بمان و از فامیلت تشکر کن.» این یعنی اشتراک زلاله در برنامه ستاره افغان اتفاقی دور از انتظار بود و فامیلش با تشویق او برای اشتراک در این برنامه کار بس بزرگی کرده‌اند. مادر زلاله بارها در مصاحبه با رسانه‌ها در پاسخ به این که چطور زلاله توانسته است در بزرگ‌ترین برنامه موسیقی کشور از ولایتی که در بیشتر نقاط آن موسیقی حرام پنداشته می‌شود، اشتراک کند، گفته بود:« در این زمینه مشکلات را قوم به بار می‌آورد اما تا اکنون به کسی اجازه این کار را نداده‌ام؛ چرا که تصمیم فرزند را، پدر و مادر می‌گیرند.»
مادر زلاله همواره در کنارش بود و از او حمایت می‌کرد. زنی که نگذاشت پشت دخترش خالی بماند و قید و شرط‌های جامعه‌ی سنتی او را از رسیدن به رویاهای رنگینش باز دارد. اما آیا این رویا تنها رسیدن به مرحله‌ی نهایی رقابت‌های ستاره افغان بود و زلاله با برگشتن به زادگاهاش آرزوی ادامه‌ی این راه را در کابل جامانده است؟
زلاله هاشمی در پیوند به این که آیا او برای ایستادن در برابر چالش‌هایی که یک هنرمند زن در افغانستان با آن روبه است، آماده است یا خیر گفته بود:« تا اکنون مشکلی ندیده ام؛ اما پس از این اگر مشکلی پیدا شود، با آن رویارویی خواهم کرد.»
ستاره‌ی افغان از جمله برنامه‌هایی است که با گذشتن دوازده فصل آن هنوز شاهد حضور پررنگ بانوان نیست. از دلیل‌های کمرنگی این حضور نیز می‌توان به باورهای گناه‌بودن موسیقی، به ویژه برای زنان اشاره کرد. پیش از زلاله هاشمی، لیمه سحر اولین بانویی بود که توانست به مرحله‌ی نیمه نهایی یا سه بهترین این رقابت‌ها راه بیابد اما او نیز پس از پایین‌شدن از ستیژ ستاره‌ی افغان نخواست یا نتوانست راهش را ادمه دهد. حتا شایعه‌هایی مبنی بر این که لیمه از سوی مخالفان موسیقی به ویژه آوازخوانی زنان در کشور کشته شده است بین مردم دهن به دهن می‌گشت. آیا این تقدیر خون آلود برای تمام دخترانی که از ولایت‌های دور دست افغانستان، به‌ویژه ولایت‌های پشتون‌نشین، صدای شان را بلند می‌کنند، رقم خواهد خورد؟
به راستی چه کسی مسوول مرگ آرزوهای رنگین دخترانی است که آرام و بی صدا زیر بار باورهای نادرست جامعه خرد می‌شوند؟

نویسنده: لیمه آفشید

ممکن است شما دوست داشته باشید